مقاله در مورد نظام مهندسی برق
چرا مهندسان برق با وجود طولانیترین بازه حضور در پروژه، همچنان از کمدرآمدترین رشتههای نظام مهندسی هستند؟از تحویل کارگاه تا تحویل ساختمان؛ حضوری که پایان آن، پایان پروژه استدر یک پروژه ساختمانی، نقش مهندس برق تنها به بازدیدهای پایانی یا تأیید چند مرحله از اجرا محدود نمیشود. در اغلب پروژهها، حضور مؤثر مهندس برق از روز تحویل کارگاه ساختمانی آغاز میشود و تا تحویل نهایی ساختمان به ذینفعان، مالکان و بهرهبرداران ادامه دارد.در این بازه زمانی، مهندس برق در تمامی مراحل اصلی پروژه نقش دارد؛ از بررسی نقشهها، کنترل لولهگذاری و جانمایی تجهیزات، نظارت بر اجرای سیمکشی، تابلوهای برق، سیستم ارت و همبندی، کنترل اجرای سامانههای اعلام حریق، برق اضطراری، روشنایی اضطراری، تجهیزات حفاظتی و تست نهایی تأسیسات برقی تا تأیید نهایی برای پایانکار.به بیان دیگر، مهندس برق یکی از معدود اعضای تیم مهندسی است که تقریباً در تمام چرخه اجرای ساختمان، از آغاز تا پایان، حضور حرفهای مستمر دارد.شرح وظایفی که هر سال گستردهتر میشوددر سالهای اخیر، با توسعه فناوری و افزایش الزامات مقررات ملی ساختمان، مسئولیتهای مهندس برق نیز گستردهتر شده است.امروزه از مهندس برق انتظار میرود علاوه بر نظارت بر تأسیسات سنتی، بر اجرای صحیح سامانههای اعلام حریق، سیستمهای ارت و همبندی، تجهیزات حفاظتی، برق اضطراری، بهینهسازی مصرف انرژی، الزامات ایمنی، تجهیزات هوشمندسازی، زیرساخت خودروهای برقی و بسیاری از فناوریهای جدید نیز اشراف کامل داشته باشد.این در حالی است که مسئولیت ثبت گزارشهای مرحلهای، مکاتبات، پاسخگویی به سازمان نظام مهندسی، شهرداری و سایر مراجع نیز بر عهده اوست.آیا درآمد با شرح وظایف تناسب دارد؟یکی از دغدغههای جدی مهندسان برق، عدم تناسب میان گستردگی شرح وظایف و میزان درآمد حاصل از خدمات مهندسی است.وقتی دامنه وظایف سالبهسال افزایش پیدا میکند، اما ردیفهای درآمدی متناسب با آن توسعه نمییابد، فاصله میان مسئولیت حرفهای و بازده اقتصادی بیشتر میشود.ادامه این روند میتواند پیامدهایی مانند موارد زیر را به همراه داشته باشد:• کاهش انگیزه برای فعالیت حرفهای در حوزه نظارت.• کاهش استقبال مهندسان جوان از این حوزه.• مهاجرت نیروهای متخصص به بازارهای کاری دیگر.• کاهش سرمایهگذاری مهندسان برای آموزشهای تخصصی و بهروزرسانی دانش فنی.• کاهش جذابیت حرفه مهندسی برق ساختمان در میان فارغالتحصیلان.در نهایت، اگر این عدم تناسب برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است جایگاه حرفهای مهندسان برق در صنعت ساختمان را با چالش مواجه کرده و به اعتبار و جایگاه این حرفه خدشه وارد کند.راهکار، افزایش تعرفه به تنهایی نیستاصلاح تعرفهها ضروری است، اما کافی نیست. راهکار پایدار، تعریف خدمات تخصصی جدید و ایجاد ردیفهای درآمدی متناسب با نیازهای امروز صنعت ساختمان است.
1. ایجاد ردیف درآمدی در مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختماناجرای صحیح مبحث ۲۲ میتواند خدماتی مانند بازرسیهای دورهای، ارزیابی وضعیت تأسیسات برقی، کنترل ایمنی و نگهداری سیستمهای الکتریکی را به یک حوزه تخصصی و درآمدزا برای مهندسان برق تبدیل کند.
۲. توسعه خدمات در مبحث ۱۹ و بهینهسازی مصرف انرژیبا توجه به بحران انرژی، ساختمانهای آینده ناگزیر به کاهش مصرف انرژی هستند. مهندسان برق میتوانند در زمینه ممیزی انرژی، تحلیل مصرف، ارائه راهکارهای بهینهسازی، کنترل تجهیزات و ارزیابی عملکرد سیستمهای الکتریکی نقش مؤثری ایفا کنند. تعریف خدمات مستقل در این حوزه، یکی از ظرفیتهای مهم افزایش درآمد است.
۳. طراحی، نظارت و اجرای سامانههای تولید برق خورشیدیبا توسعه نیروگاههای خورشیدی و سامانههای فتوولتائیک، لازم است صلاحیتهای مستقلی برای طراحی، نظارت، اجرا و بهرهبرداری از این سیستمها تعریف شود تا مهندسان برق سهم بیشتری از این بازار رو به رشد داشته باشند.
۴. ایجاد صلاحیت تخصصی تست و بازرسی تأسیسات الکتریکیامروزه انجام آزمونهایی مانند تست مقاومت عایقی، اندازهگیری مقاومت سیستم ارت، تست کلیدهای RCD، آزمون پیوستگی هادی حفاظتی، بررسی کیفیت توان و سایر آزمایشهای تخصصی، در بسیاری از کشورها بهعنوان یک خدمت مهندسی مستقل شناخته میشود. تعریف این صلاحیت در نظام مهندسی میتواند علاوه بر افزایش ایمنی ساختمانها، فرصتهای شغلی جدیدی نیز ایجاد کند.
۵. توسعه خدمات در حوزه سامانههای اعلام و اطفای حریقطراحی، نظارت، تست، راهاندازی و تأیید عملکرد سامانههای اعلام و اطفای حریق، امروزه به دانشی تخصصی تبدیل شده است. ایجاد ردیف درآمدی مشخص در این حوزه، علاوه بر ارتقای کیفیت ساختمانها، موجب استفاده بهتر از ظرفیت مهندسان برق خواهد شد.
۶. توسعه خدمات تخصصی در حوزه آسانسورکنترل بخشهای الکتریکی آسانسور، سامانههای ایمنی، تابلوهای فرمان، مدارهای حفاظتی و انجام بازرسیهای تخصصی نیز از ظرفیتهایی است که میتواند به عنوان یک صلاحیت مستقل برای مهندسان برق تعریف شود.
۷_ ردیف درامدی برای مهندسان طراح و ناظر ساختمانهای لوکس و پیچیده مجهز به تاسیسات برق خاص مثل سیستمهای هوشمند
نگاه به آیندهصنعت ساختمان به سرعت در حال تغییر است. ساختمانهای هوشمند، خودروهای برقی، انرژیهای تجدیدپذیر، مدیریت انرژی، اینترنت اشیا و سامانههای ایمنی پیشرفته، همگی حوزههایی هستند که مستقیماً با تخصص مهندسان برق ارتباط دارند.اگر نظام خدمات مهندسی متناسب با این تحولات بهروزرسانی شود و ردیفهای درآمدی جدید تعریف گردد، علاوه بر افزایش درآمد مهندسان، کیفیت ساختوساز، ایمنی ساختمانها و رضایت بهرهبرداران نیز ارتقا خواهد یافت.جمعبندیمهندسان برق از نخستین روز تحویل کارگاه تا تحویل نهایی ساختمان، حضوری مستمر و اثرگذار در پروژه دارند. با این حال، توسعه شرح وظایف بدون ایجاد مسیرهای درآمدی متناسب، میتواند انگیزه فعالیت حرفهای را کاهش دهد و در بلندمدت بر جایگاه این حرفه در صنعت ساختمان تأثیر منفی بگذارد.امروز بیش از هر زمان دیگری، نظام مهندسی ساختمان نیازمند بازنگری در حوزه خدمات مهندسی برق، تعریف صلاحیتهای جدید و ایجاد ردیفهای درآمدی متناسب با نیازهای روز است؛ اقدامی که نه تنها به نفع مهندسان برق، بلکه در نهایت به نفع ایمنی، کیفیت و آینده صنعت ساختمان کشور خواهد بود.
مقاله به قلم مهندس وفایی نژاد
